A Story of Deception Francis Alÿs

Op 27 november 2010 ben ik met mijn moeder naar Wiels, in Brussel, geweest, voor A Story of Deception, de tentoonstelling van Francis Alÿs. Ik had voor deze tentoonstelling gekozen omdat ik hierover, o.a. in De Standaard en Knack, al heel wat gelezen had. Daarvoor kende ik de kunstenaar niet, zoals ook te lezen was in Knack. “Niemand in België kent zijn naam, maar in het buitenland is Francis Alÿs zonder twijfel de bekendste Belgische kunstenaar.” Maar door het lezen van al die goede commentaren, en interviews met de kunstenaar, was ik nieuwsgierig geworden. De boodschappen die hij wil vertellen, spraken mij aan. “Hij observeert het leven en geeft er zijn commentaar op”, dus ik was benieuwd.

Ondanks dat, wist ik eigenlijk niet goed wat ik moest verwachten. Dus ik schrok wel toen we aan onze wandeling door het museum begonnen. Er werden niet alleen filmpjes getoond, wat al ‘speciaal’ is, maar alles werd ook geïllustreerd met schetsen, foto’s, maquettes en allerlei kunstwerkjes van Francis Alÿs. In de eerste kamer, waar het redelijk donker was, en de muren wit (zoals in de rest van het museum) was al meteen één van de vreemdste filmpjes opgesteld. De hele tijd werd een weg gefilmd, waarop het licht weerkaatste. In een ander filmpje liep Francis Alÿs dan weer een hele tijd in een cirkel, met achter hem een tiental schapen. Achteraf las ik dat dit verwees naar eenzelfde partij die al jarenlang aan de macht was. Dat had ik er natuurlijk niet in gezien, maar toch ‘snap’ je de tentoonstelling wel. Zo was er het filmpje Looking up (http://www.francisalys.com/online/lookingup.html): Francis Alÿs staat op een groot plein, doet alsof hij ergens naar kijkt en wacht tot anderen ook opkijken. Onze eerste reactie was meteen: “Hé, dat klopt!” Hoe mensen reageren, is soms zo voorspelbaar en daar heeft de kunstenaar goed op ingespeeld. De meeste projecten zijn nogal vergezocht, maar alles klópte. “Wat je ziet, is niet noodzakelijk wat ik probeer voor te stellen. Er kan iets anders achter schuilen.” Je geeft aan elk werk een eigen interpretatie, die misschien niet altijd correct is, maar dat geeft niet. Het kan niet anders dan dat zijn werken hier en daar reacties uitlokken. Alles is mooi en kunstig, maar toch is er altijd die duidelijke kritiek, op de maatschappij, de kerk, politiek. “Zijn werk paart subtiele poëzie aan scherpe maatschappijkritiek.” En dat heeft mij elke keer weten te ontroeren. Omwille van de mooie beelden, een mooie boodschap, of de terechte kritiek.